Geschiedenis van Cuba

 

Google fotoalbum

Havana, Rondreis


 

 

Op het ogenblik zie je in alle kranten grote verhalen over Cuba. Afhankelijk van de kleur van de krant wordt meer en minder lovend gedaan over het succes van de revolutie. Alom wordt erkend, dat de economie van Cuba tegenwoordig weer wat beter begint te lopen. Het is recentelijk buitenlandse investeerders toegestaan om activiteiten te ontplooien. Langs de noordkust liggen een groot aantal vakantieparadijzen. Deze zijn tegenwoordig geheel of gedeeltelijk in handen van buitenlandse investeerders. Reeds twintig jaar geleden werden de eerste ressorts aangelegd. Indertijd waren deze nog bedoeld voor de socialistische 'broedervolken'. We troffen een echtpaar aan uit Canada oorspronkelijk afkomstig uit Oost Duitsland, dat al twee en twintig jaar lang elk jaar naar Cuba komt. In de jaren tachtig waren er permanent vele tienduizenden Oost-Duitsers aan het werk in Cuba. Veel Cubanen spreken perfect Duits.

 

 

De stad Havana is tegenwoordig een echte stad. Toeristen kunnen zich vrijelijk rond bewegen. De veelvuldig aanwezige politie is meer bedoeld tegen zakkenrollers dan voor het verhinderen van contacten tussen Cubanen en buitenlanders. Volgens Amerikaanse bronnen zou er sprake zijn van grote ontevredenheid en dissidenten. Wij kunnen dat niet bevestigen. Natuurlijk is ons Spaans niet geweldig en het Engels van de Cubanen laat wat te wensen over. Toch krijg je de indruk, dat de onvrede van de bevolking niet overdreven moet worden. Net zoals overal kan het eigenlijk niemand wat schelen hoe ze geregeerd worden. Als 'papa' Castro vindt dat dat socialistisch moet zijn, dan is er niemand die daar moeite mee heeft. Blijmoedig gaat iedereen zijn gang en is men bezig geld te verdienen aan toeristen met de beroemde Cubaanse muziek en/of folkloristische kledij.

Al vijftig jaar zijn de Amerikanen en Cubanen aan het ruziŽn. Beide partijen proberen zoveel mogelijk propagandistisch voordeel te behalen ten opzichte van elkaar. Het belangrijkste exportproduct van Cuba naast suiker is tegenwoordig 'medische kennis'. Cubaanse doctors werken tegenwoordig overal op de wereld om medische zorg te bieden aan de armen en kanslozen. In Venezuela werken op het ogenblik 20.000 Cubaanse doctors in de gezondheidszorg. Op het ogenblik worden tienduizenden zieken uit arme landen ingevlogen om in Cubaanse hospitalen complexe medische zorg te krijgen. Dat is natuurlijk niet allemaal altruÔsme. Cubanen klagen, dat allerlei medicijnen voor hen niet meer verkrijgbaar zijn. Echter de goodwill, die Cuba verwerft met deze actie kunnen de Amerikanen nauwelijks evenaren. Dezelfde zorg in Amerikaanse hospitalen zou volstrekt onbetaalbaar zijn.

Cuba werd in 1492 ontdekt door Columbus. Hij verwachte veel goud te vinden en werd teleurgesteld. Zelf heeft hij nooit voet aan wal gezet in Amerika. Een ondergeschikte van hem ontdekte op een volgende expeditie het vaste land. Opmerkelijk aangezien Florida en Mexico zo dichtbij liggen, dat je het op een mooie dag vanaf een hooggelegen punt kunt zien liggen. De Spanjaarden roeiden bedoeld of onbedoeld in enkele decennia de plaatselijke Indiaanse bevolking volledig uit. Bij de tweede expeditie werd het veroverde land verdeeld onder Spaanse soldaten en edelen. Deze zouden met hulp van de plaatselijke bevolking grootschalige landbouw bedrijven, terwijl de grond in eigendom bleef van de Spaanse kroon. Het werd geen succes. De Indiaanse bevolking had een kwetsbare gezondheid en bleek totaal niet geschikt als slaaf.

De vier eeuwen daarna werden massaal slaven aangevoerd vanuit Afrika. Cuba was het laatste land, waar de slavernij afgeschaft werd. Rond 1880 brak een opstand uit. In feite was het een opstand van de plaatselijke koloniale bevolking tegen het moederland Spanje. Hij brak uit nadat een landheer zijn slaven de vrijheid gaf en hen vroeg mee te vechten voor de vrijheid. Na tien jaar vechten werd de opstand uiteindelijk neergeslagen. Twintig jaar later volgde een volgende opstand onder Marti. Hij kwam om bij de eerste de beste schermutseling. Maar het Spaanse leger had al vrijwel het onderspit gedolven tegen zijn medestanders toen de Amerikanen intervenieerden. Ze hadden eerder al massaal bezittingen opgekocht van verarmde Spaanse landeigenaren. Nu slaagden ze erin controle te verwerven over het buitenlandse beleid van Cuba en geleidelijk aan wisten ze in de volgende vijftig jaar vrijwel alle productiemiddelen van het eiland onder controle te brengen.

De geschiedenis van Cuba van de laatste vijftig jaar is opmerkelijk. Als je deze gebeurtenissen zou gebruiken als de plot van een thriller, dan zou het afgewezen worden wegens ongeloofwaardigheid. De jonge advocaat Castro begon rond 1950 een proces tegen de staat, dictator Batista en verloor. Met een reeks medestanders deed Castro in 1953 met carnaval een aanval op een kazerne om aan wapens te komen. Het werd een fiasco. Het grootste gedeelte van de aanvallers kwam om. Castro kwam in de gevangenis. Bij een gratieverlening kwam hij vrij. Hij ontmoette in Mexico Che Guevarra. Samen besloten ze een nieuwe poging te doen. Tachtig man zouden op een jacht landen in Oost Cuba. Tegelijkertijd zouden opstanden uitbreken in alle grote plaatsen. Het werd een fiasco. Bij de landing werden de revolutionairen opgewacht door het leger en de luchtmacht. Slechts een dozijn mensen wisten het vege lijf te redden. De opstanden in de steden werden allemaal neergeslagen.

Castro en Che Guevarra wisten de veilige heuvels te bereiken van Oost Cuba. Daar werd contact gelegd met het communistisch verzet. Geleidelijk aan groeide de beweging. Ze slaagden erin een radiozender te installeren. Voorts wisten ze een journalist naar binnen te smokkelen om aan de buitenwereld te bewijzen, dat ze nog leefden. Een aantal succesvolle overvallen op garnizoenen langs de kust zorgden voor wapens. Terwijl Castro de aanval opende op de resterende garnizoenen in het oosten van Cuba trokken twee colonnes van 3000 man naar het westen. Ze hadden nauwelijks wapens, proviand of vervoersmiddelen. Het is bijna 500 km. Bij Santa Clara werd slag geleverd met het leger van Batista. Een patstelling ontstond. Che Guevarra slaagde er december 1959 in een trein met versterkingen vanuit Havana vast te zetten en te veroveren. Daarna hadden de rebellen voldoende wapens, was de positie van de troepen bij Santa Clara reddeloos en besloot Batista te vertrekken.

Het winnen van een revolutie is een. Het vervullen van de beloften gedaan aan je volgelingen is een heel ander verhaal. Alle productiemiddelen waren in handen van de Amerikanen. De enige manier om situatie van de bevolking te verbeteren is het overnemen van de eigendommen van de rijken en de buitenlandse investeerders en deze aan de hongerende bevolking te geven. Echter uiterste behoedzaamheid is daarbij geboden. Anders komt Amerika zijn 'burgers' beschermen. Stap voor stap begon de nieuwe regering grond en goederen te nationaliseren. Geleidelijk aan begon de verhouding met Amerika te verslechteren. Steun werd verworven van het Oostblok. Het varkensbaai incident vond plaats. Een groep van 3000 verdreven rijke Cubanen landde in een baai 50 km van Havana. Het was de bedoeling aldus een interventie van Amerika uit te lokken. Echter ruim voor Amerika de invallers kon komen 'redden' waren ze al in de pan gehakt door Fidel Castro.

Vervolgens ontstond de beroemde Cuba raketcrisis. Castro stond de Sovjet Unie toe rakketen te plaatsen, die de Amerikaanse steden met atoombommen zouden kunnen treffen. De Amerikaanse regering ontdekte de transporten en stond op de achterste benen. Een blokkade volgde. De wereld hing enkele dagen op de rand van een atoomoorlog. Rusland bond uiteindelijk in. Een nucleaire oorlog konden ze met die paar rakketen op Cuba onmogelijk winnen. Ze wisten echter Amerika te bewegen tot het terugtrekken van rakketen uit Turkije en het garanderen van de veiligheid van Cuba. Inmiddels hebben beide mogendheden al jaren intercontinentale rakketen. De overeenkomst bestaat kennelijk nog steeds. Militair gezien is Cuba geen partij voor Amerika. Overal over de wereld heeft Amerika de export van Cubaanse revolutie actief bestreden. Met een kleine legermacht zouden ze moeiteloos het eiland moeten kunnen overmeesteren. Desondanks blijven ze vasthouden aan een boycot, die niet werkt. Raadselachtig...

Het was de bedoeling van Castro om de afhankelijkheid van de suiker te verminderen. Met het binnenhalen van het Oostblok bleek de enige vorm van betaling, die mogelijk was uit suiker te bestaan. Daardoor is de afhankelijkheid van suiker na de revolutie eerder groter dan kleiner geworden. Op het hoogtepunt was het in de buurt van 10 miljoen ton. Nu is het met de ineenstorting van de wereldmarkt voor suiker de helft. We waren in de gelegenheid een oogstmachine van nabij te bekijken. De Cubanen zijn vindingrijk. Ik had mij niet gerealiseerd, dat ze in Cuba 110 volt hebben. De oplader van de accu's voor mijn fototoestel vereist 220 volt. Desgevraagd werd het probleem even opgelost. Een monteur kwam, die met twee draadjes de stekker van de arco aansloot op mijn oplader. Een Airco heeft ook meer nodig dan 110 volt. Dat wordt bereikt via een driepinnig stekker. Er is naast de aarde een pin met plus 110 en een met min 110 volt. Wanneer je deze twee pinnen direct aansluit op een gewone stekker, dan heb je 220 volt.

Havana